ખબરદાર! રાજ્ય સરકારે ‘એનાલોગ’ પનીર અને ચીઝના ઉપયોગ તથા વેચાણ પર મૂક્યો કડક પ્રતિબંધ

ખાણી-પીણીના શોખીનો માટે ચેતવણી: રાજ્ય સરકારે ‘એનાલોગ’ પનીર અને ચીઝના ઉપયોગ તથા વેચાણ પર મૂક્યો કડક પ્રતિબંધ

અસલી દૂધ વગર તૈયાર થતા કૃત્રિમ પનીર-ચીઝ સામે આરોગ્ય વિભાગ લાલઘૂમ; હોટેલો, રેસ્ટોરન્ટ્સ અને ફાસ્ટફૂડ સેન્ટરો પર તંત્રના દ્રૌપદ દરોડા

આજના સમયમાં બજારમાં મળતી પીઝા, બર્ગર, સેન્ડવીચ કે પનીરના શાક જેવી ખાદ્ય વાનગીઓમાં જે પનીર અને ચીઝનો ઉપયોગ થાય છે, તે શુદ્ધ દૂધમાંથી બનેલું જ હોય તે જરૂરી નથી. પ્રોસેસ્ડ ફૂડ ઇન્ડસ્ટ્રી અને હોટેલ ઉદ્યોગમાં શુદ્ધ દૂધના બદલે વનસ્પતિ તેલમાંથી બનતા ‘એનાલોગ પનીર’ (Analog Paneer) અને ‘એનાલોગ ચીઝ’ (Analog Cheese) નો વપરાશ મોટા પ્રમાણમાં વધતા, નાગરિકોના સ્વાસ્થ્ય હિતમાં રાજ્ય સરકારે તેના પર કડક પ્રતિબંધાત્મક પગલાં લીધા છે.

શું છે આ એનાલોગ પનીર અને ચીઝ?

સામાન્ય રીતે પનીર અને ચીઝ ભેંસ કે ગાયના શુદ્ધ દૂધને ફાડીને તૈયાર કરવામાં આવે છે, જેમાં દૂધની કુદરતી ફેટ અને પ્રોટીન મુખ્ય ઘટક હોય છે. પરંતુ એનાલોગ પનીરમાં દૂધનો સીધો ઉપયોગ થતો નથી. તે બિન-ડેરી ઘટકો (Non-dairy ingredients) અને ડેરી બાય-પ્રોડક્ટ્સને મિશ્રિત કરીને તૈયાર કરવામાં આવતી કૃત્રિમ બનાવટ છે.

કેવી રીતે થાય છે આ કૃત્રિમ પદાર્થોનું નિર્માણ?

વેજિટેબલ અને પામ ઓઈલ: શુદ્ધ દૂધની ફેટના બદલે અતિશય સસ્તા વનસ્પતિ તેલ કે પામ ઓઈલનો ઉપયોગ થાય છે.

 મિલ્ક પાઉડર અને સોયા પ્રોટીન: ટેક્સચર અને પ્રોટીન બેઝ આપવા માટે સ્કિમ્ડ મિલ્ક પાઉડર (SMP) અથવા સોયા આઇસોલેટ/કેસીન ઉમેરાય છે.

સ્ટાર્ચ અને પાણી: મિશ્રણનો જથ્થો વધારવા અને તેને ઘટ્ટ બનાવવા માટે સ્ટાર્ચ ઉમેરવામાં આવે છે.

  ઇમલ્સિફાયર અને ફેક ફ્લેવર: તેલ અને પાણીને એકરસ કરવા માટે ઇમલ્સિફાઇંગ સોલ્ટ તથા કુદરતી ચીઝ કે પનીર જેવી જ સુગંધ અને સ્વાદ લાવવા કૃત્રિમ એસેન્સ ઉમેરાય છે.

આ ઘટકોને ગરમ કરી, મશીનમાં એકરસ (Emulsify) કરી બ્લોક્સમાં ઢાળવામાં આવે છે. ચીઝમાં ફેટ અને મીઠાનું પ્રમાણ વધુ રાખીને તેને પીગળી શકે તેવું બનાવાય છે.

સરકારના પ્રતિબંધ અને કડક કાનૂની કાર્યવાહીના મુખ્ય કારણો

https://youtube.com/watch?v=2gbt_0YIIaw&si=vq3wCIRmQbqNfmnR

ગ્રાહકો સાથે છેતરપિંડી: ગ્રાહકો પાસેથી અસલી ડેરી પ્રોડક્ટ્સના પૈસા લઈને તેમને વનસ્પતિ તેલ અને સ્ટાર્ચવાળું કૃત્રિમ પનીર પીરસવામાં આવતું હતું.

ઓછો ઉત્પાદન ખર્ચ અને વધુ નફો: અસલી પનીર કરતાં એનાલોગ પનીર ૫૦% થી ૬૦% સસ્તું પડતું હોવાથી વેપારીઓ અને રેસ્ટોરન્ટ માલિકો વધુ નફાની લાલચે તેનો ઉપયોગ કરતા હતા.

આરોગ્ય પર પ્રતિકૂળ અસર: પામ ઓઈલ અને કૃત્રિમ ઇમલ્સિફાયર ધરાવતા આ પદાર્થોના લાંબા ગાળાના સેવનથી હૃદય રોગ, કોલેસ્ટ્રોલ અને પાચનની સમસ્યાઓ થવાનું જોખમ રહેલું છે.

ફૂડ સેફ્ટી વિભાગની લાલ આંખ

રાજ્ય સરકારની કડક સૂચના બાદ ફૂડ એન્ડ ડ્રગ કંટ્રોલ એડમિનિસ્ટ્રેશન (FDCA) દ્વારા રાજ્યભરમાં ડેરીઓ, પ્રોસેસિંગ યુનિટો અને ફાસ્ટફૂડ આઉટલેટ્સ પર વ્યાપક દરોડા પાડી સેમ્પલિંગ હાથ ધરવામાં આવ્યું છે. સરકારી નિયમો મુજબ, જો કોઈ વેપારી કે હોટેલ સંચાલક એનાલોગ પનીરને 'શુદ્ધ પનીર/ચીઝ' તરીકે વેચશે કે પીરસશે, તો તેમની સામે ફૂડ સેફ્ટી એક્ટ હેઠળ ગુનો નોંધી કાનૂની કાર્યવાહી અને દંડ કરવામાં આવશે.

#ગુજરાત ની પરછાઈ